Làm thế nào để sống sót trong đám đông chạy loạn?

"Mẹo" giúp bạn sống sót khi bị kẹt trong đám đông giẫm đạp
  •   3,49
  • 9.665

Mặc dù "không có quy tắc vàng" nào nhưng vẫn có những phương pháp tốt nhất giúp chúng ta sống sót khi bị mắc kẹt trong đám đông giẫm đạp.

Những cuộc tụ tập đông người là bình thường và thường không xảy ra vấn đề gì nghiêm trọng. Tuy nhiên, nếu một đám đông vượt quá sức chứa của không gian hoặc nếu công tác quản lý không tốt thì tình trạng hỗn loạn có thể xảy ra.

Khi đám đông di chuyển theo một hướng cùng lúc, một số người có thể chen lấn và đè lên nhau. Điều này có thể trở nên vô cùng nguy hiểm.

Bác sĩ Quản Hồng Đức, Công ty TNHH Dòng kẻ phân tích nguyên nhân thảm họa chết người từ những đám đông và cách tự bảo vệ mình an toàn nếu không may lâm vào tình trạng tương tự.

Rõ ràng trong thế giới và xã hội hôm nay, con người đã và đang phải đối mặt với một loại thảm họa mới xuất hiện thường xuyên hơn, gây hậu quả ngày càng nghiêm trọng hơn: Thảm họa chết người từ những đám đông.


Giẫm đạp nhau kinh hoàng tại thảm họa ngày 22/11 ở lễ hội nước PhnomPenh khiến ít nhất 375 (con số đến 18h chiều 23/11) người chết. (Ảnh: AFP)

Trong các vụ việc như trên, không ít người cho rằng việc bị giẫm đạp có thể là nguyên nhân của hầu hết trường hợp tử vong. Nhưng thực tế là đa số người chết đều do ngạt thở.

Dưới đây là một biểu đồ về số người chết trung bình trong một đám đông hỗn loạn từ những sự kiện khác nhau, để độc giả có một cái nhìn khách quan về loại thảm họa mới này.

Có 3 nguyên nhân dẫn đến những cái chết trong đám đông hỗn loạn và giẫm đạp lên nhau. Đó là:

  • 1. Sự ngạt thở (đây là nguyên nhân hàng đầu)
  • 2. Sự chèn ép quá mức (khi đám đông xô đẩy nhau)
  • 3. Sự giẫm đạp (khi nạn nhân bị ngã và bị người khác giẫm đạp lên người)

Qua phân tích những thảm họa xảy ra gần đây, chúng tôi nhận thấy rằng hầu hết nạn nhân tử vong là do các nguyên nhân kể trên. Có rất ít số liệu và báo cáo cho thấy có nạn nhân tử vong vì những sự cố thực sự gây ra thảm họa như cháy, nổ…, vì thực tế nguyên nhân này sẽ được các nhà chức trách xử lý kịp thời trước khi có hậu quả. Nếu có thì thường con số thương vong không lớn.

Chúng tôi muốn các bạn lưu ý nguyên tắc đầu tiên để có thể tự cứu mình trong những hoàn cảnh tương tự: Đó là kiểm soát sự sợ hãi (vì nghĩ mình sẽ chết bởi sự cố trong sự kiện). Bạn nên nhớ rằng, nhà chức trách luôn chuẩn bị sẵn các phương án và phương tiện để đối phó với sự cố không mong muốn xảy ra trong một sự kiện. Đó là yêu cầu bắt buộc trong công tác chuẩn bị tổ chức một sự kiện có đông người tham gia.

Bạn nên nhớ rằng: Người ta thường chết vì hậu quả của sự sợ hãi, chứ ít người chết vì nguyên nhân gây ra nỗi sợ hãi.

Để tăng khả năng kiểm soát sự sợ hãi trong một đám đông hỗn loạn tại một sự kiện, bạn cần chuẩn bị những điều sau đây khi quyết định tham gia sự kiện:

  • Quyết định loại sự kiện bạn sẽ tham gia (bạn nên lưu ý đến những phân tích về số người chết liên quan đến sự kiện trong phần đầu bài viết).
  • Xem xét yếu tố sức khỏe của bản thân. Ví dụ nếu bạn bị hen suyễn, bệnh tim mạch, hoặc đang có vấn đề về cơ, xương, khớp hay có vết thương đang được điều trị, thì tốt nhất là không nên tham gia sự kiện.
  • Xem xét về địa điểm tổ chức sự kiện: trong nhà hay ngoài trời. Nếu sự kiện tổ chức trong nhà thì bạn nên quan tâm đến việc thoát hiểm trong trường hợp khẩn cấp. Nếu sự kiện tổ chức ngoài trời, nên quan tâm đến không gian cũng như định vị các vị trí (tòa nhà, công viên…) nơi bạn có thể thoát hiểm khỏi khu vực diễn ra sự kiện trong trường hợp khẩn cấp. Điều này giúp bạn dễ dàng nhận ra hướng thoát hiểm khi đang ở trong đám đông.
  • Không nên mang những vật sắc nhọn trong người khi tham gia sự kiện. Những vật dụng sắc nhọn có thể làm bạn bị thương khi bị đám đông chen lấn, xô đẩy.
  • Bạn nên mang theo điện thoại di động và cố gắng duy trì liên lạc với người thân, bạn bè qua điện thoại nếu đang bị kẹt trong đám đông. Cũng nên nhớ sạc pin điện thoại trước khi đi đến sự kiện.
  • Không nên mang theo trẻ em khi tham dự những sự kiện có đông người tham gia.

Còn khi đang kẹt cứng trong một đám đông, và đám đông trở nên ngày một hỗn loạn hơn, khó kiểm soát hơn, bạn sẽ phải làm gì?

Bạn nên nhớ, nguyên nhân chủ yếu gây ra cái chết cho những nạn nhân là sự ngạt thở. Vì vậy, hãy bình tĩnh và kiểm soát sự sợ hãi. Hãy ngẩng đầu cao hơn để lấy thêm không khí.

Bạn cũng cần biết rằng, khi 6 hoặc 7 người cùng đẩy về một phía thì lực đẩy có thể lên đến gần 500kg. Lực này đủ để bẻ cong một thanh sắt hoặc làm đổ một bức tường. Những nạn nhân tử vong thường được tìm thấy ở tư thế đứng. Thậm chí khi đám đông được giải tán, họ chết khi vẫn đang đứng như vậy. Những nạn nhân này thường chết vì bị gẫy xương sườn hoặc vỡ nội tạng bên trong cơ thể do bị chèn ép. Xương sườn gãy và vỡ nội tạng do lực ép trực tiếp lên cơ thể từ phía trước và phía sau. Vì vậy khi di chuyển trong đám đông, tư thế tốt nhất là di chuyển ngang để lực ép của đám đông lên cạnh bên cơ thể bạn.

Để tăng khả năng sống sót khi bị kẹt trong một đám đông bắt đầu hỗn loạn vì một sự cố nào đó, bạn cần lưu ý những điều sau đây:

  • Bình tĩnh để xem xét thông tin về sự cố đang xảy ra (sự chính xác của thông tin, loại sự cố: cháy, nổ, sập công trình...)
  • Trong những phút đầu tiên, tuyệt đối không chạy theo phần lớn đám đông. Khả năng bạn bị kẹt lại trong đám đông lớn hơn rất nhiều so với cơ hội thoát ra được khi có cùng lúc nhiều người chạy về một hướng.
  • Quan sát xung quanh tìm những vị trí bạn đã định vị sẵn (như tòa nhà, công viên... hay cửa thoát hiểm gần nhất) và tìm cách di chuyển về hướng đã định vị.
  • Quan sát xung quanh để tìm những nhân viên cứu hộ, cứu nạn hoặc những người tham gia sự kiện mà họ biết nhiều thông tin hơn bạn. Thông thường, trong đám đông hỗn loạn, giẫm đạp lên nhau thì rất ít người chú ý xung quanh. Họ thường chỉ nhìn về hướng phía trước nơi họ sẽ chạy đến. Có rất nhiều người biết hướng thoát nạn tốt nhất nhưng không ai nghe họ trong những trường hợp như vậy. Cũng có khi những người này đang ở vị trí cao hơn bạn (trên cây, bờ tường…) và từ vị trí này họ quan sát tốt hơn và xa hơn. Hãy cố gắng nhìn họ và theo chỉ dẫn của họ.
  • Hãy tìm cách liên lạc với người thân và yêu cầu cung cấp thêm thông tin nếu họ đang ở một vị trí khác.
  • Lưu ý những hậu quả của sự cố trực tiếp (khói, khí độc từ vụ hỏa hoạn). Bạn hãy quan sát hướng bay lên của khói để xác định hướng đi cho mình.

Nếu bạn chắc chắn đang kẹt cứng trong một đám đông, bạn đừng cố gắng đi ngược lại dòng người. Điều này làm bạn mất sức và sẽ dễ bị tấn công bởi người khác và bạn sẽ bị ngã. Nếu bạn bị ngã trong một đám đông hỗn loạn, giẫm đạp lên nhau thì khả năng tử vong rất lớn.

Tốt nhất bạn hãy di chuyển cùng dòng người, hãy để lực của người khác đưa bạn đi, bạn đừng cố gắng cắt ngang hoặc đi ngược lại. Di chuyển ngang cùng dòng người và quan sát xung quanh tìm cơ hội thoát hiểm.

Cuối cùng, bạn hãy ghi nhớ rằng: Chỉ có một cách duy nhất giúp bạn thoát khỏi thảm họa, đó là: Sự bình tĩnh. Hãy để sự bình tĩnh đưa bạn đến sự phán đoán và hành động chính xác nhất.

Bác sĩ Quản Hồng Đức - Công ty TNHH một thành viên Dòng kẻ cho biết.

Hãy lưu ý rằng có thể có nguy hiểm nếu đám đông quá dày đặc và bất thường xung quanh
Hãy lưu ý rằng có thể có nguy hiểm nếu đám đông quá dày đặc và bất thường xung quanh.

Cách nhận biết các dấu hiệu nguy hiểm của đám đông

Một khi bạn đang ở trong đám đông và bắt đầu cảm thấy áp lực, Moussaïd cho rằng gần như đã quá muộn để hành động. Điều tốt nhất bạn có thể làm là cố gắng không đặt mình vào tình huống nguy cấp này. "Vấn đề là hầu hết mọi người không nhận ra rằng nó nguy hiểm. Chúng ta không có văn hóa nhận thức về sự nguy hiểm của đám đông".

Lời khuyên quan trọng nhất là hãy lưu ý rằng có thể có nguy hiểm nếu đám đông quá dày đặc và bất thường xung quanh bạn.

Rời đi ngay khi bạn cảm thấy đám đông quá dày đặc

Nếu bắt đầu cảm thấy không thoải mái, nhưng bạn vẫn còn thời gian và có thể tự do đi lại, hãy rời đi ngay lập tức.

Đứng vững

Giữ vững đôi chân của mình là điều quan trọng bởi vì nếu bị ngã bạn sẽ rất khó để đứng dậy. Khi ngã xuống, bạn sẽ trở thành chướng ngại vật của những người khác. Điều này còn tạo ra phản ứng dây chuyền như hiệu ứng quả cầu tuyết. Kết quả, mọi người xô đẩy, cùng ngã và đè lên nhau.

Tập cách thở

Thiếu oxy là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trong các vụ chen lấn, hỗn loạn. "Vấn đề nằm ở việc thở. Nếu bạn có thể duy trì đủ không gian để thở, bạn sẽ ổn. Đưa cánh tay ra ngay trước ngực và giữ chúng ở đó. Ở vị trí này, bạn sẽ có một khoảng trống, chỉ một chút nhưng đủ để tiếp tục thở. Nó sẽ không được thoải mái nhưng ít nhất bạn sẽ sống sót", Moussaïd nhấn mạnh.

Di chuyển cùng đám đông

Trong một đám đông, mọi thứ đều tuân theo phản ứng dây chuyền. Khi bạn đẩy người xung quanh, họ sẽ xô đẩy ngược lại. Sau đó, chen lấn và hỗn loạn gia tăng. Nếu bạn cảm thấy bị đẩy, đừng đẩy ngược lại. Chỉ cần di chuyển cùng đám đông. Đây là cách làm tốt nhất trong tình huống này.

Tránh tường và các vật cứng

Khi di chuyển cùng đám đông, bạn cũng phải chú ý tránh chướng ngại vật. Ví dụ nếu gặp một bức tường, bạn sẽ không thể đi tiếp và bị những người phía sau đè vào tường. Điều đó rất nguy hiểm.

Học cách phát hiện mật độ đám đông

Mật độ đám đông được biểu thị bằng số người trên một m2 và có một số ngưỡng đo lường an toàn nhất định. "Dưới 5 người/m2, mọi thứ có thể không thoải mái, nhưng vẫn ổn. Trên 6 người/m2, bắt đầu trở nên nguy hiểm. Tám người/m2, thương vong nhiều khả năng xảy ra".

Rất khó để nhận biết mật độ một cách trực quan. Moussaïd đưa ra mẹo: "Nếu bạn cảm thấy mọi người đang chạm vào bạn trên cả hai vai hoặc một số vị trí trên cơ thể cùng một lúc, thì mật độ có thể là khoảng từ 6 người trở lên. Nếu bạn vẫn còn thời gian và có thể di chuyển, hãy rời đi ngay lập tức".

Hãy để ý những người khác

"Hành vi giúp đỡ cũng có thể "lây lan" trong đám đông. Nếu bạn cố gắng giúp đỡ người xung quanh, họ sẽ giúp bạn, hoặc họ sẽ giúp những người khác. Nếu điều này lan rộng, nó sẽ tạo ra bầu không khí tích cực, hữu ích, làm cho mọi thứ bớt tồi tệ hơn", Moussaïd giải thích.

Liên quan đến vấn đề này, chuyên gia an toàn trong đám đông Paul Wertheimer, người đã viết 600 bài báo về chủ đề này, đã liệt kê thêm một số phương pháp hay nhất để sống sót khi bị kẹt trong đám đông hỗn loạn.

Lời khuyên đầu tiên của chuyên gia là phải đứng thật vững. Nếu đi thì cố gắng đi cùng tốc độ với đám đông. Để đứng vững, ông khuyên hãy đứng so le chân để giữ thăng bằng và “thủ tay như võ sĩ quyền anh”, theo The Jerusalem Post.

Trong những đám đông siêu chật, động tác đó sẽ giúp bảo vệ tim và phổi khỏi những lực ép có thể lên tới hàng nghìn kg áp lực đè nén lồng ngực.

Nếu bị ngã, tuyệt đối không nằm sấp hoặc nằm ngửa

Nếu bị ngã, hãy làm mọi cách để đứng dậy và ngay lập tức giúp đỡ những người khác bị ngã. Nếu không thể đứng dậy, hãy đưa tay ôm đầu để bảo vệ đầu và co chân lên gần với cơ thể. Ông nhấn mạnh: Hãy nằm nghiêng để bảo vệ các cơ quan quan trọng nhất.

Giữ bình tĩnh, tỉnh táo và không nên la hét

Đừng la hét, chuyên gia Wertheimer nhấn mạnh. Không ai thực sự có thể nghe thấy bạn, và trong trường hợp bị đám đông đè bẹp, la hét càng làm mất nhiều oxy.

Mất oxy có thể dẫn đến ngất xỉu. Vì vậy, nếu cần, hãy cố ra dấu bằng tay, giao tiếp bằng mắt hoặc nét mặt.

Cập nhật: 31/10/2022 Tổng Hợp
  • 3,49
  • 9.665

Theo dõi cộng đồng KhoaHoc.tv trên facebook