7 sự thật "khủng khiếp" về chất độc xyanua

Chất độc xyanua là gì?
  •   52
  • 6.569

Xyanua là chất độc nguy hiểm thế nào và nó có thể gây ra những biến chứng gì? Hãy cùng tìm hiểu qua bài viết dưới đây!

Xyanua là gì?

Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ từng chia sẻ thông tin về xyanua như sau: Đây là một hóa chất hoạt động rất nhanh, mạnh. Nó có khả năng gây chết người dưới các dạng hợp chất khác nhau,

Về mặt hóa học, xyanua có thể là một loại khí không màu, có thể kể đến như hydro cyanide (HCN) hoặc xyanua clorua (CNCI), hoặc 1 dạng tinh thể như Kali xyanua (KCN) hoặc Natri xyanua (NaCN).

Ngoài ra, xyanua cũng có trong một số loại thực phẩm và thực vật như hạnh nhân, đậu lima và sắn. Chất này còn có trong hạt của các loại trái cây phổ biến như mơ, táo và đào.

Xyanua còn có trong khói thuốc lá. Trong sản xuất, xyanua còn được sử dụng để sản xuất nhựa, giấy và dệt may. Khí xyanua thường được sử dụng để tiêu diệt sâu bọ và sâu bệnh.

Vì sao nói xyanua là chất cực độc?

Xyanua được xem là một trong những chất kịch độc của thế giới bởi khả năng gây chết người với liều lượng thấp.

Một người khoẻ mạnh chỉ cần ăn phải từ 200 đến 250mg sẽ nhanh chóng rơi vào tình trạng mất ý thức trong vòng từ 30 giây tới 2 phút. Nếu không được điều trị kịp thời, người đó sẽ rơi vào tình trạng hôn mê sau 1 tiếng và tử vong sau 3 giờ.

Xyanua trước đây được sử dụng như 1 loại thuốc độc. Trong Thế chiến II, Đức Quốc xã từng sử dụng xyanua dưới nhiều hình thức khác nhau để giết người. Phương thức này đã gây ra nỗi ám ảnh kinh hoàng đối với người dân Châu Âu lúc bấy giờ.

Độc xyanua phát tác như thế nào?

Trên thực tế, mức độ ngộ độc xyanua còn phụ thuộc vào lượng xyanua mà 1 người đã tiếp xúc thế nào, lộ trình tiếp xúc và thời gian tiếp xúc ra sao. Thông thường, hít thở khí xyanua gây tác hại lớn nhất. Tuy nhiên, uống hay nuốt phải xyanua cũng gây ra ngộ độc.

Cách để xác định một người có phải ngộ độc xyanua hay không rất khó bởi triệu chứng của nó thường giống với các triệu chứng bệnh khác. Cụ thể, khi xyanua đi vào cơ thể người, nó sẽ chặn các tế bào của cơ thể sử dụng oxy và khiến chúng chết. Đặc biệt, các cơ quan như tim và não là những bộ phận sử dụng nhiều oxy nhất cũng là nơi bị ảnh hưởng nhiều nhất. Khí xyanua nguy hiểm nhất là ở trong phòng kín, nó dễ phân tán và bay hơi trong không gian mở.

1. Cyanide là một trong những chất độc nhất trên Trái đất

7 sự thật "khủng khiếp" về xyanua - chất độc đang bao trùm Thiên Tân
Chỉ cần khoảng 50 - 200mg xyanua xâm nhập qua đường miệng cũng đủ "hạ gục" một người khỏe mạnh.

2. Xyanua là hóa chất phổ biến nhất trên thế giới

7 sự thật "khủng khiếp" về xyanua - chất độc đang bao trùm Thiên Tân
Cynaua có thể tồn tại dưới nhiều hình thức: thể rắn, lỏng, hay khí, xuất hiện ở khắp mọi nơi: trong thực phẩm, cây trồng, thậm chí trong thuốc lá hay khói từ nhựa cháy.

3. Khí hydro xyanua không màu nhưng có vị đắng như quả hạnh nhân

7 sự thật "khủng khiếp" về xyanua - chất độc đang bao trùm Thiên Tân
...nhưng chỉ có 40% dân số thế giới có khả năng ngửi được mùi này.

4. Chỉ cần hít khoảng 0,2% khí hydro xyanua cũng khiến bạn tử vong trong vòng 1 phút

7 sự thật "khủng khiếp" về xyanua - chất độc đang bao trùm Thiên Tân
Do có khả năng cản trở việc sử dụng oxy của cơ thể người nên chỉ với lượng nhỏ cũng khiến não, tim bị rối loạn và kết cục sẽ là cuộc gặp gỡ với Tử thần.

5. Xyanua giết chết chính "cha đẻ" của mình

7 sự thật "khủng khiếp" về xyanua - chất độc đang bao trùm Thiên Tân
Được tìm ra lần đầu tiên năm 1782 nhưng xyanua lại gây ra cái chết nhà hóa học nổi tiếng Karl Scheele.

Karl Scheele là nhà hóa dược học thiên tài đã phát hiện ra rất nhiều nguyên tố, trong đó nổi tiếng nhất là oxy (mặc dù nghiên cứu này sau đó được nhà khoa học Joseph Priestly xuất bản trước), molipden, vonfram, mangan và clo.

Vào thời đại của ông, chưa có các biện pháp bảo đảm an toàn lao động cũng như người ta chưa biết hết về độc tính của các loại hóa chất. Carl còn có một thói quen xấu là sử dụng tất cả các giác quan để tiếp xúc với hóa chất, nhất là khứu giác và vị giác. Trong một lần thử hydro xyanua, mặc dù ông nghĩ mình sẽ an toàn nhưng do sự tích tụ cùng lúc các chất thủy ngân, chì, axit flohydric và một số chất khác đã khiến ông tử vong vì nhiễm độc kim loại nặng ở tuổi 44.

6. Loại chất độc này lại có thể được sử dụng làm thuốc trong một số trường hợp khẩn cấp

7 sự thật "khủng khiếp" về xyanua - chất độc đang bao trùm Thiên Tân

7. Măng tươi chứa hàm lượng xyanua rất cao - khoảng 230mg trong một kg măng củ

7 sự thật "khủng khiếp" về xyanua - chất độc đang bao trùm Thiên Tân

Nếu ăn phải măng có chứa nhiều cyanide, dưới tác động của các enzym đường tiêu hóa, xyanua biến thành axit cyanhydric (HCN) - một chất cực độc với cơ thể. Do vậy, cần phải rửa, luộc thật kỹ măng tươi trước khi ăn.

Dấu hiệu và biến chứng khi bị ngộ độc xyanua

Người tiếp xúc với xyanua bằng các ăn, hít thở hoặc hấp thụ qua da với lượng nhỏ đều sẽ có một hoặc nhiều các triệu chứng dưới đây:

Triệu chứng khi bị ngộ độc xyanua

  • Đau đầu
  • Buồn nôn, ói mửa
  • Chóng mặt
  • Bồn chồn
  • Thở nhanh
  • Nhịp tim nhanh
  • Mệt mỏi, yếu đuối

Nếu tiếp xúc với 1 lượng lớn xyanua bằng các phương thức nào cũng sẽ xuất hiện triệu chứng như:

  • Mất ý thức
  • Co giật
  • Nhịp tim chậm
  • Huyết áp thấp
  • Suy hô hấp dẫn tới tử vong

Biến chứng nguy hiểm sau khi tiếp xúc với xyanua

Những người được cứu sống sau khi bị ngộ độc xyanua vẫn có thể bị tổn thương phổi, tim, não và hệ thần kinh.

Làm gì khi trúng độc xyanua?

Như đã nói ở trên, triệu chứng khi trúng độc xyanua giống với các bệnh khác nên nhiều người thường không biết mình bị ngộ độc. Vậy trong trường hợp gặp nạn nhân trúng độc xyanua cần phải làm gì?

Trước tiên bạn cần cho nạn nhân thở oxy. Nếu nạn nhân bị ngộ độc qua đường ăn uống thì cần cho họ ăn đường glucozơ để làm chậm lại quá trình gây độc của xyanua cũng như bảo vệ các tế bào bằng các liên kết hoá học với chất độc này.

Lưu ý, khi cấp cứu, bạn cần đặt bệnh nhân nằm nghiêng an toàn (tức nửa người dưới nằm sấp, mặt nghiêng sang một bên) lúc bệnh nhân bị co giật. Tuyệt đối không để bệnh nhân bị va đập, ngã. Bạn không được dùng vật cứng để chèn miệng nạn nhân khi co giật mà phải thay bằng vật mềm như khăn, áo …Sau đó bạn cần nhanh chóng đưa nạn nhân đến cơ sở y tế gần nhất.

Cập nhật: 21/01/2022 Theo Trí Thức Trẻ/Pháp luật và bạn đọc
  • 52
  • 6.569

Theo dõi cộng đồng KhoaHoc.tv trên facebook